شاید فکر میکردید با تمام شدن دوران بلوغ و دبیرستان، پرونده جوشهای صورت برای همیشه بسته شده است.
اما ناگهان در آستانه ۴۰ یا ۵۰ سالگی، وقتی روبروی آینه میایستید، با مهمانهای ناخواندهای روی چانه و فک خود مواجه میشوید که یادآور دوران نوجوانی هستند، اما دردناکتر و سمجتر!
نگران نباشید، شما تنها نیستید. طبق گفته متخصصان پوست، «آکنه یائسگی» (Menopausal Acne) یک پدیده کاملاً طبیعی اما قابل درمان است. یائسگی پایان یک فصل و آغاز فصلی جدید در زندگی است؛ فصلی که با تغییرات هورمونی همراه است و پوست شما اولین جایی است که به این تغییرات واکنش نشان میدهد.
در این مقاله از مجله زیبانو، به بررسی علت این جوشها، تفاوت آنها با جوشهای جوانی و بهترین روشهای درمان مورد تایید پزشکان میپردازیم.
آکنه یائسگی چیست و چرا اتفاق میافتد؟
برخلاف تصور عموم، آکنه یائسگی فقط مختص زمانی نیست که یائسگی کامل رخ داده باشد. این جوشها معمولاً در دوران «پیشیائسگی» (Perimenopause) شروع میشوند؛ دورهای که معمولاً از اوایل دهه ۴۰ زندگی آغاز میشود و سطح هورمونها شروع به نوسان میکند.
دکتر آیفی رادنی (Ife J. Rodney)، متخصص پوست، توضیح میدهد:
«تغییرات هورمونی یکی از بزرگترین دلایل ایجاد آکنه است و در هیچ دورهای از زندگی (بجز بلوغ)، تغییری بزرگتر از یائسگی نداریم.»
مقصر اصلی: جنگ استروژن و تستوسترون
در این دوران، سطح هورمون زنانه (استروژن) به شدت کاهش مییابد. استروژن هورمونی است که به حفظ شادابی پوست کمک میکند. وقتی استروژن کم میشود، هورمونهای آندروژن (مثل تستوسترون) که هورمونهای مردانه هستند، فرصت جولان پیدا میکنند!
این افزایش نسبی تستوسترون دو نتیجه دارد:
1. چرب شدن پوست: غدد چربی تحریک شده و چربی بیشتری تولید میکنند که باعث بسته شدن منافذ میشود.
2. رشد موهای زائد: ممکن است همزمان با جوش، متوجه موهای ضخیم در ناحیه چانه و پشت لب شوید.
نقش استرس (هورمون کورتیزول)
بیایید صادق باشیم؛ این دوران از زندگی معمولاً با استرسهای زیادی همراه است. استرس باعث ترشح هورمون کورتیزول میشود. کورتیزول مثل بنزین روی آتش عمل کرده و با افزایش ترشح چربی پوست، وضعیت آکنهها را بدتر میکند.
تفاوت جوشهای یائسگی با جوشهای جوانی
چطور بفهمیم جوشهایمان هورمونی است یا معمولی؟ به «مکان» و «شکل» آنها دقت کنید:
• جوشهای جوانی (عادی): معمولاً سرسیاه یا سرسفید هستند و در ناحیه T-Zone (پیشانی و بینی) ظاهر میشوند که پوست چربتری دارد.
• جوشهای یائسگی (هورمونی):
o مکان: بیشتر در ناحیه U-Zone (چانه، فک و دور دهان) ظاهر میشوند.
o شکل: معمولاً به صورت کیستهای عمیق، متورم و دردناک زیر پوست هستند و سر چرکی مشخصی ندارند.
راهکارهای درمانی: چه باید کرد؟
متخصصان پوست تاکید دارند که درمان این نوع آکنه نیاز به رویکرد «از درون به بیرون» دارد. کرمهای معمولی داروخانهای شاید کافی نباشند.
۱. داروهای خوراکی (با تجویز پزشک)
• اسپیرونولاکتون (Spironolactone): این دارو قهرمان درمان آکنه هورمونی در بزرگسالان است. دکتر جسی چونگ (Jessie Cheung) توضیح میدهد که این دارو گیرنده هورمونهای مردانه (آندروژن) را مسدود میکند و هم جلوی جوش را میگیرد و هم رشد موهای زائد صورت را کم میکند.
• قرصهای ضدبارداری: گاهی برای تنظیم هورمونها تجویز میشوند (البته با احتیاط و نظر متخصص زنان).
۲. مراقبتهای موضعی (بایدها و نبایدها)
پوست در دوران یائسگی نازکتر و خشکتر میشود، پس نمیتوانید هر محصولی را به صورتتان بزنید.
• 
از رتینوئیدها (Retinoids) استفاده کنید: مشتقات ویتامین A هم به درمان جوش کمک میکنند و هم خاصیت ضدچروک دارند.
• بنزوئیل پراکسید: برای باکتریزدایی مفید است.
• هشدار مهم درباره سالیسیلیک اسید: برخلاف دوران نوجوانی، در این سن باید از محصولات قوی حاوی «سالیسیلیک اسید» پرهیز کنید یا با احتیاط مصرف کنید. دکتر چونگ هشدار میدهد که این ماده میتواند خشکی پوست دوران یائسگی را تشدید کند و باعث تحریک بیشتر شود.
زیبانو؛ حامی زیبایی و سلامت شما در هر سنی
درمان آکنه هورمونی یک مسیر تخصصی است. شما نمیتوانید با آزمون و خطا پیش بروید. برای نتیجه گرفتن، احتمالاً به موارد زیر نیاز دارید:
• ویزیت منظم توسط متخصص پوست (درماتولوژیست).
• انجام آزمایشهای هورمونی.
• خرید محصولات مراقبتی باکیفیت (مثل رتینولهای اصل).
• احتمالاً جلسات لیزر (برای درمان جای جوش یا موهای زائد ناشی از هورمون).
هزینههای این درمانها ممکن است سنگین باشد، اما سلامت و اعتمادبهنفس شما اولویت دارد.
در زیبانو، ما معتقدیم هزینههای مالی نباید مانع رسیدگی به خودتان باشد. شما میتوانید همین امروز به بهترین متخصصان پوست و مو مراجعه کنید، درمان خود را شروع کنید و هزینههای آن را به صورت اقساطی و اعتباری بپردازید.
پوست شما سرمایه شماست؛ همین امروز برای درمان اقدام کنید.
منبع علمی: برگرفته از مقاله "Menopausal Acne Options" منتشر شده در وبسایت RealSelf/Byrdie، بازبینی شده توسط دکتر لوسی چن (متخصص پوست).
